Alimenty od dziadków - kiedy dziadkowie płacą za wnuki i jak złożyć pozew
Dziadkowie płacą alimenty na wnuka dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, gdy ta osoba nie jest w stanie płacić albo gdy uzyskanie od niej środków na czas jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 KRO).
Piotr Olszewski · jak sprawdzam przepisy i kwoty
Dziadkowie są w linii prostej krewnymi wnuka, więc obowiązek alimentacyjny może ich obciążać (art. 128 KRO). Nie oznacza to jednak, że płacą automatycznie i w takiej samej wysokości jak rodzice. Odpowiadają w dalszej kolejności, a sąd sprawdza, czy osoby bliższe mogą płacić.
Poniżej opisuję, jak przepisy ustawiają tę kolejność, od czego zależy kwota, jak wygląda pozew i co zrobić, gdy ojciec nie płaci albo nie żyje. Sprawdziłem przepisy KRO, KPC i ustawy o kosztach sądowych w brzmieniu z 2026 roku.
- Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej, czyli także dziadków (art. 128 KRO).
- Dziadkowie odpowiadają dopiero wtedy, gdy nie ma osoby bliższej, gdy ta osoba nie może płacić albo gdy uzyskanie od niej środków na czas jest niemożliwe lub nadmiernie trudne (art. 132 KRO).
- Kwota zależy od usprawiedliwionych potrzeb wnuka oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego (art. 135 § 1 KRO). Przepisy nie podają stałej kwoty ani widełek dla dziadków.
- Pozew składa się według miejsca zamieszkania wnuka (art. 32 KPC), a strona dochodząca alimentów nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 UKSC).
To nie jest porada prawna. Opisuję przepisy w brzmieniu z 20.10.2026. W sprawie o dużej stawce skonsultuj się z adwokatem albo radcą prawnym lub skorzystaj z nieodpłatnej pomocy prawnej.
Kto płaci w pierwszej kolejności
Najpierw obowiązek spoczywa na rodzicach dziecka, a dopiero potem na dalszych krewnych. Kolejność jest ustawowa: zstępni przed wstępnymi, wstępni przed rodzeństwem, a gdy zobowiązanych jest kilku, bliżsi stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 KRO). Dziadkowie są wstępnymi wobec wnuka, więc ich obowiązek wyprzedzają rodzice.
Gdy zobowiązani są w tym samym stopniu, np. dziadkowie od strony ojca i od strony matki, obowiązek rozkłada się w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 KRO). Nie każdy z nich płaci więc tyle samo.
Dalszy krewny odpowiada dopiero wtedy, gdy spełniony jest co najmniej jeden z warunków z art. 132 KRO:
- nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności,
- osoba bliższa nie jest w stanie zadośćuczynić obowiązkowi,
- uzyskanie od niej na czas potrzebnych środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
Przepis nie wymaga wprost prowadzenia egzekucji przed pozwem. Jak wykazać te warunki, zależy od okoliczności konkretnej sprawy, a ocenę należy do sądu.
Kiedy dziadkowie płacą, a kiedy nie
Sama więź pokrewieństwa nie przesądza sprawy. W praktyce sąd sprawdza kilka pytań:
- Czy dziecko ma rodziców i który z nich jest zobowiązany w pierwszej kolejności?
- Czy rodzic jest w stanie płacić, a jeśli nie płaci, to z jakiego powodu?
- Czy uzyskanie pieniędzy od rodzica w czasie potrzebnym dziecku jest możliwe?
Przepisy przewidują też osobiste starania. Wykonanie obowiązku wobec dziecka niesamodzielnego może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie. Wtedy pozostali zobowiązani pokrywają koszty utrzymania albo wychowania (art. 135 § 2 KRO). Dziadek lub babcia, którzy na co dzień opiekują się wnukiem, mogą na tej podstawie wykazać swój wkład.
Art. 133 § 1 KRO ustanawia obowiązek rodziców wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Art. 133 § 2 KRO stanowi, że poza tym wypadkiem uprawniony musi być w niedostatku. Jak te przepisy zastosować wobec dziadków w konkretnej sprawie, ocenia sąd.
Ile wynoszą alimenty od dziadków
Przepisy nie określają stałej kwoty ani widełek dla dziadków. Zakres świadczeń zależy od:
- usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego,
- zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 KRO).
Na zakres świadczeń nie wpływają m.in. świadczenia z pomocy społecznej i funduszu alimentacyjnego (podlegające zwrotowi przez zobowiązanego), świadczenie wychowawcze, świadczenia rodzinne i rodzicielskie świadczenie uzupełniające (art. 135 § 3 KRO). Sąd nie pomniejsza więc alimentów o te wypłaty.
Ogólne zasady wysokości alimentów opisuje tekst Ile wynoszą alimenty. Potrzeby dziecka warto zebrać w rachunku, np. w kalkulatorze potrzeb dziecka.
| Element | Co mówią przepisy | Podstawa |
|---|---|---|
| Kolejność krewnych | Zstępni przed wstępnymi, bliżsi przed dalszymi | art. 129 § 1 KRO |
| Kiedy dziadkowie odpowiadają | Brak osoby bliższej, jej niezdolność albo niemożność lub nadmierne trudności | art. 132 KRO |
| Podział między równymi krewnymi | Według możliwości zarobkowych i majątkowych | art. 129 § 2 KRO |
| Wysokość | Według potrzeb uprawnionego i możliwości zobowiązanego | art. 135 § 1 KRO |
| Przedawnienie | 3 lata | art. 137 § 1 KRO |
Gdy ojciec nie płaci
Jeżeli istnieje orzeczenie lub ugoda, a ojciec nie płaci, dziadkowie mogą zostać zobowiązani dopiero po spełnieniu warunków z art. 132 KRO. Przepisy nie nakazują automatycznie płacić za ojca. Trzeba wykazać, że bliższy zobowiązany nie płaci i nie jest w stanie płacić albo że uzyskanie od niego środków jest niemożliwe lub nadmiernie trudne.
Wierzyciel alimentów ma do dyspozycji narzędzia egzekucyjne. Wniosek o egzekucję można złożyć do komornika przy sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania wierzyciela (art. 1081 § 1 KPC). Sąd nadaje tytułowi klauzulę wykonalności z urzędu i doręcza tytuł wykonawczy wierzycielowi z urzędu (art. 1082 KPC). Alimenty z wynagrodzenia potrąca się do 3/5 (art. 1083 § 1 KPC oraz art. 87 Kodeksu pracy).
Egzekucja może być wszczęta z urzędu na żądanie sądu pierwszej instancji (art. 1085 KPC). Bezskuteczność egzekucji nie jest podstawą umorzenia postępowania (art. 1086 § 5 KPC).
Po śmierci ojca
Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego (art. 139 KRO). Po śmierci ojca obowiązek nie przechodzi więc automatycznie na jego spadkobierców, w tym na dziadków, jeśli są spadkobiercami.
Dziadkowie mogą natomiast odpowiadać jako dalsi krewni na podstawie art. 128 i 132 KRO, jeśli spełnione są warunki kolejności. Każdą sprawę ocenia sąd osobno.
Pozew krok po kroku
Pozew o alimenty składa się według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, czyli wnuka (art. 32 KPC). Taka sprawa należy do sądu rejonowego. Powodem jest dziecko reprezentowane przez rodzica jako przedstawiciela ustawowego.
- Ustal właściwość: złóż pozew do sądu rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania wnuka (art. 32 KPC).
- Określ wartość przedmiotu sporu: dla świadczeń powtarzających się to suma świadczeń za rok, czyli 12 razy miesięczna kwota (art. 22 KPC).
- Opłata: strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 UKSC).
- Zabezpieczenie: wniosek o zabezpieczenie zgłoszony w pozwie nie podlega opłacie (art. 95 ust. 1 pkt 1 UKSC). Wystarczy uprawdopodobnienie istnienia roszczenia (art. 753 § 1-2 KPC).
- Dołącz odpis aktu urodzenia wnuka, dokumenty potwierdzające koszty utrzymania oraz dowody możliwości pozwanego, jeśli je masz.
- Opisz, dlaczego bliżsi zobowiązani nie zapewniają środków na czas (art. 132 KRO), np. brak płatności od ojca, przebieg egzekucji albo brak kontaktu z dzieckiem.
- Wskaż kwotę i termin płatności. Możesz wnieść o rygor natychmiastowej wykonalności. Sąd nadaje go z urzędu co do rat płatnych po wniesieniu powództwa oraz rat za okres nie dłuższy niż 3 miesiące sprzed powództwa (art. 333 § 1 pkt 1 KPC).
Wzór: pozew o alimenty od dziadka
Sąd Rejonowy w [miejscowość], [wydział] Rodzinny i Nieletnich
Powód: [imię i nazwisko małoletniego wnuka], PESEL [numer], reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego - matkę [imię i nazwisko], adres: [adres zamieszkania wnuka]
Pozwany: [imię i nazwisko dziadka], adres: [adres]
Wartość przedmiotu sporu: [kwota miesięczna] zł x 12 = [suma] zł
Pozew o zasądzenie alimentów
- Wnoszę o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda alimentów w kwocie [kwota] zł miesięcznie, płatnych z góry do dnia [dzień] każdego miesiąca, poczynając od [data].
- Wnoszę o zasądzenie niezaspokojonych potrzeb dziecka z okresu przed wniesieniem pozwu w kwocie [kwota] zł (art. 137 § 2 KRO).
- Wnoszę o zabezpieczenie roszczenia przez zobowiązanie pozwanego do płacenia kwoty [kwota] zł miesięcznie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy (art. 753 KPC).
- Wnoszę o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 333 § 1 pkt 1 KPC).
Uzasadnienie
Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (art. 128 KRO). Ojciec powoda, [imię i nazwisko], nie wywiązuje się z obowiązku od [data], a środki nie mogą być uzyskane na czas (art. 132 KRO). Potrzeby dziecka obejmują [wymień: wyżywienie, edukację, leczenie, zajęcia]. Pozwany ma możliwości zarobkowe i majątkowe, które [opisz].
Dowody: odpis aktu urodzenia dziecka; dokumenty potwierdzające koszty utrzymania; [inne dowody].
[miejscowość], [data] Podpis: [podpis przedstawiciela ustawowego]
Jak wypełnić wzór:
- Wpisz dane sądu właściwego według miejsca zamieszkania wnuka.
- Wpisz pełne dane wnuka, przedstawiciela ustawowego i dziadka.
- Podaj kwotę miesięczną, którą uważasz za uzasadnioną, i oblicz wartość przedmiotu sporu jako 12 razy kwota.
- W uzasadnieniu opisz potrzeby dziecka i możliwości pozwanego konkretnymi faktami.
- Wymień dowody i dołącz ich kopie.
- Podpisz pismo i zachowaj kopię dla siebie.
Koszty i terminy
| Sprawa | Koszt lub termin | Podstawa |
|---|---|---|
| Pozew o alimenty | 0 zł (brak obowiązku uiszczenia kosztów) | art. 96 ust. 1 pkt 2 UKSC |
| Zabezpieczenie zgłoszone w pozwie | 0 zł | art. 95 ust. 1 pkt 1 UKSC |
| Osobny wniosek o udzielenie, zmianę lub uchylenie zabezpieczenia | 100 zł | art. 68 pkt 1 UKSC |
| Przedawnienie roszczeń alimentacyjnych | 3 lata | art. 137 § 1 KRO |
| Egzekucja: opłata komornicza od dłużnika | 10% wyegzekwowanego świadczenia (3%, jeśli dłużnik wpłaci w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia) | art. 27 ust. 1-2 ustawy o kosztach komorniczych |
Zwrot pieniędzy, gdy dziadkowie płacili za ojca
Jeśli dziadkowie dostarczali środki wnukowi, bo ojciec nie płacił, mogą żądać zwrotu od osoby, która powinna była świadczenia spełnić (art. 140 § 1 KRO). Roszczenie to przedawnia się z upływem 3 lat (art. 140 § 2 KRO). Przepis wymaga, by uzyskanie świadczeń od osoby bliższej na czas było niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
Zachowaj dokumenty wydatków i potwierdzenia przekazanych pieniędzy. Przepisy nie określają, jak sąd ocenia takie żądania, dlatego sprawę warto omówić z prawnikiem.
Przemoc i sytuacje kryzysowe
Jeśli w rodzinie dochodzi do przemocy, nie musisz od razu wchodzić w spór o pieniądze. Osoba doznająca przemocy domowej jest zwolniona z kosztów sądowych w sprawach z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej (art. 96 ust. 1 pkt 15 UKSC). Numery pomocy znajdziesz w bloku pomocy poniżej tekstu.
Najczęstsze pytania
Kiedy dziadkowie muszą płacić alimenty?
Dziadkowie odpowiadają, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, gdy ta osoba nie może płacić albo gdy uzyskanie od niej środków na czas jest niemożliwe lub nadmiernie trudne (art. 132 KRO). Sama więź pokrewieństwa nie wystarcza. Sąd ocenia wszystkie okoliczności sprawy.
Ile wynoszą alimenty od dziadków?
Przepisy nie podają stałej kwoty ani widełek dla dziadków. Wysokość zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych dziadka (art. 135 § 1 KRO). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie wpływają na zakres alimentów (art. 135 § 3 KRO).
Czy dziadkowie płacą, gdy ojciec nie płaci alimentów?
Mogą, ale tylko po spełnieniu warunków z art. 132 KRO. Nie ma automatycznego obowiązku płacenia za ojca. Warto zebrać dowody, że ojciec nie płaci i że egzekucja lub inne sposoby uzyskania pieniędzy są nieskuteczne albo nadmiernie trudne.
Jak napisać pozew o alimenty od dziadków?
Pozew składa się do sądu rejonowego według miejsca zamieszkania wnuka (art. 32 KPC). Wpisz dane stron, kwotę i uzasadnienie, w którym opiszesz potrzeby dziecka oraz brak środków od bliższych krewnych. Strona dochodząca alimentów nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 UKSC). Wzór znajdziesz wyżej.
Czy trzeba najpierw wykazać bezskuteczną egzekucję?
Art. 132 KRO nie wymaga wprost prowadzenia egzekucji przed pozwem. Wymaga natomiast, by bliższy zobowiązany nie był w stanie płacić albo by uzyskanie od niego środków było niemożliwe lub nadmiernie trudne. Dokumenty z postępowania egzekucyjnego mogą być dowodem, a ocenę należy do sądu.
Czy obowiązek przechodzi po śmierci ojca?
Nie. Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego (art. 139 KRO). Dziadkowie mogą odpowiadać jako dalsi krewni na zasadach z art. 128 i 132 KRO, jeśli spełnione są warunki kolejności.
Zobacz też: Alimenty na dziecko, Alimenty a świadczenia, Alimenty na dorosłe dziecko, Podwyższenie alimentów, Obniżenie alimentów.
Podstawa prawna
- Ustawa z 25.02.1964 Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 128, art. 129 § 1-2, art. 132, art. 133 § 1-2, art. 135 § 1-3, art. 137 § 1-2, art. 139, art. 140 § 1-2 (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000236)
- Ustawa z 17.11.1964 Kodeks postępowania cywilnego: art. 22, art. 32, art. 333 § 1 pkt 1, art. 753 § 1-2, art. 1081 § 1, art. 1082, art. 1083 § 1, art. 1085, art. 1086 § 5 (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000468)
- Ustawa z 28.07.2005 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 68 pkt 1, art. 95 ust. 1 pkt 1, art. 96 ust. 1 pkt 2 i pkt 15 (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001228)
Źródła
- ISAP, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2026 poz. 236, sprawdzono 10.10.2026: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000236
- ISAP, Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468, sprawdzono 10.10.2026: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000468
- ISAP, ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2025 poz. 1228, sprawdzono 10.10.2026: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001228